فلنج یا بیرون بند، نوعی صفحه دیسک و دارای تعدادی سوراخ است که توسط سایر قطعات مانند پیچ و مهره باعث اتصال لوله، شیرآلات و قطعات ماشینی می شود. با توجه به محل مورد استفاده، می توان آن را از جنس مواد مختلف مانند آهن، فولاد، مس و برنج تولید کرد.
اگر برای اتصال دو لوله به یکدیگر، از روش جوشکاری استفاده کرده باشید، بعد از مدتی، جداسازی آن (به دلایل مختلف مانند سوراخ شدن یک لوله یا…) غیر ممکن است و کل اتصالات باید تعویض شوند. اما اگر برای وصل کردن دو قطعه از فلنج استفاده کنید، به راحتی قابل باز شدن و جداسازی هستند.
آب بندی بین دو فلنج به کمک قطعه ای به نام گسکت (آب بند) انجام می شود که برای مقاومت در برابر فشار بسیار مناسب است. امکان تعمیر اجزای پایپینگ، سهولت در زمان تعویض، اتصال امن و قابل اعتماد از جمله فواید استفاده از این محصول است.
فلنج ها بر اساس شکل ظاهری و کاربرد، انواع مختلفی در صنعت پایپینگ دارند که عبارتند از:
فلنج دنده ای یا رزوه ای (Threaded Flange)
اتصال این محصول به لوله، بدون جوشکاری و از طریق رزوه ماده به رزوه نر لوله انجام می شود. اتصالات لوله های ۱، ۳ و ۵ لایه با ضخامت بالا، از طریق این نوع flange است. این قطعه برای استفاده در مواقعی که امکان جوشکاری کارگاهی وجود ندارد، بهترین گزینه است.
فلنج رینگ جوینت یا RTJ (Ring Type Joint Flanges)
شیارهای موجود بر روی این فلنج، باعث می شود تا آب بندی مناسب در دمای بیشتر از ۴۰۰ درجه و فشار بالا، یعنی کلاس ۶۰۰ به بالا صورت گیرد.
فلنج گلودار جوشی (Weld Neck Flange)
گردن مخروطی شکل متصل به مرکز، نشان دهنده این قطعه است و برای اتصال به لوله، به جوشکاری نیاز دارند. رده این نوع فلنج بیانگر ضخامت لبه دیواره و قطر داخلی آن است که بسته به سایز لوله انتخاب می شود.
فلنج گلو بلند جوشی یا LWN (Long Weld Neck Flange)
در واقع این قطعه همان فلنج گلودار است که قسمت طولی آن، بلندتر تولید می شود. کاربرد این قطعه بیشتر به عنوان نازل بشکه یا ستون تقطیر است که باید بر اساس استانداردهای ASME-B۱۶.۵ و ASME-B۱۵.۴۷ ساخته شود.
فلنج اسلیپون یا اسلیپان یا تخت (Slip On Flange)
این محصول را می توان پرکاربردترین انواع فلنج ها دانست که با جوشکاری، به لوله متصل می شود. در اسلیپون، قطر داخلی نسبت به قطر خارجی لوله بیشتر است. فلنج اسلیپون در مقایسه با گلودار، مقاومت و ارتعاش و قیمت کمتری دارد. استاندارد آن ASME/ANSI B۱۶.۵ است.
فلنج ساکت ولد یا سوکتی جوشی (Socket Weld Flange)
اتصال این قطعه به لوله نیز از طریق عملیات جوشکاری صورت می گیرد؛ بنابراین برای اتصال، ابتدا لوله مورد نظر در داخل سوکت فلنج قرار می گیرد؛ سپس آب بندی آن از مرز بیرون لوله و فلنج انجام می شود. این محصول را بر اساس استاندارد ANSI B۱۶.۵ در کلاس های ۱۵۰، ۳۰۰، ۶۰۰ و ۱۵۰۰ می سازند.
فلنج لپ جوینت (Lap Joint)
این نوع flange در مواقعی که نیاز به باز و بسته شدن مدام دارد، استفاده می شود. قطر داخلی آن نسبت به قطر خارجی لوله هم سایز، کمی بیشتر است.
فلنج کور (Blind Flange)
انسداد موقت یا دائم در انتهای مسیرهای لوله کشی و دارای فشار توسط این نوع فلنج که تحمل زیادی دارد، انجام می شود. این قطعه را بر اساس استانداردهای API و ASME B۱۶.۵ و ASME B۱۶.۴۷ می سازند.